waterbodem.nl, alles op het gebied van waterbodem, onderzoek, beleid, onderhoud, baggerwerkzaamheden, verwerkingstechnieken, toepassingsmogelijkheden baggerspecie, storten, depots, automatisering, Het opstellen van een baggerplan

Nieuws
alle berichten
algemeen
baggeren
beleid
depots
kwaliteit
meten en analyseren
normering
protesten en acties
risico's
verwerking

Artikelen
baggerplannen
beleid
NVN5720
probleemstoffen
protocollen
toetsing
veldonderzoek
verwerking

Literatuur
Nieuwsbrieven
Publicaties

Handig
begrippenlijst
afkortingen
klasse-indeling
agenda
normen
vacatures
links

Informatie
colofon
contact





2000-2017 : Wegens tijdgebrek is de info niet overal meer actueel
Het opstellen van een baggerplan
Inleiding
Hieronder wordt een indruk gegeven over de wijze waarop een baggerplan kan worden opgesteld en wat hierbij zoal komt kijken. Bij de beschrijving is uitgegaan van een baggerplan dat dient te voldoen aan de Tijdelijke Regeling Eenmalige Subsidies Baggerplannen voor bebouwd gebied.

In onderstaande tekst wordt achtereenvolgens besproken:
  • De eisen die aan een baggerplan worden gesteld
  • Stappenplan voor het opstellen van een baggerplan
  • Toekomst van baggerplannen

    De eisen die aan een baggerplan worden gesteld
    Om in aanmerking te komen voor de subsidie dient het baggerplan aan een aantal eisen te voldoen.
    • De afspraken over verantwoordelijkheden (met name de verschillende beheerstaken) dienen duidelijk te worden beschreven. Hierbij zal afstemming plaats moeten vinden tussen in ieder geval waterschap(pen) en gemeente(n), maar ook met andere betrokkenen zoals particulieren;
    • In het baggerplan dient een samenvattende lijst van de geplande baggerwerken voor de komende 10 jaar te worden opgenomen. Indien de omvang van de baggerwerken nog niet volledig duidelijk is;
    • In een programmering dient per baggerwerk te worden aangegeven wanneer het werk wordt uitgevoerd, wie verantwoordelijk is voor het werk en welke bestemming voor de baggerspecie is voorzien;
    • Knelpunten in het beheer moeten in het plan zijn opgenomen. Hieronder vallen baggerwerken die niet binnen de komende tien jaar kunnen worden gerealiseerd. Redenen hiervoor kunnen zowel technisch, financieel als bestuurlijk van aard zijn.
    • De kwantitatieve gegevens van het baggerplan dienen digitaal te worden aangeleverd in DITRES, een programma geschreven door het RIZA en via hun website te downloaden.
    Stappenplan voor het opstellen van een baggerplan
    Om te komen tot een baggerplan kan een stappenplan worden doorlopen. Dit stappenplan bestaat uit de volgende zes onderdelen. Verwerken beschikbare gegevens
    1. Inventarisatie van betrokken partijen
    2. Verzamelen beschikbare gegevens
    3. Aanvullend waterbodemonderzoek
    4. Opstellen lijst met baggerwerken
    5. Programmering baggerwerk
    6. Opstellen baggerplan en subsidieaanvraag

    1. Inventarisatie van betrokken partijen
    Voordat een inventarisatie van de betrokken partijen kan worden uitgevoerd dient het plangebied te worden gedefinieerd.
    • Indien het baggerplan door een gemeente wordt opgesteld bestaat het plangebied uit het bebouwde gebied van de desbetreffende gemeente aangevuld met wateren buiten het bebouwde gebied die in het beheer zijn van de gemeente.
    • Wanneer het baggerplan door een waterschap wordt opgesteld bestaat het plangebied uit het beheersgebied van het waterschap binnen de diverse gemeentes.
    Het plangebied Er kan enige onduidelijkheid bestaan over de definitie van bebouwd gebied. Soms is niet duidelijk of dit gelijk is aan de bebouwde kom. Strikt genomen vormt de begrenzing van het bebouwd gebied de woonwijken en industrieterreinen. Bij twijfel wordt in overleg met de waterkwantiteitsbeheerder de grens van bebouwd gebied vastgesteld.



    Beheerders van de waterbodem Binnen het plangebied zijn veelal meerdere eigenaren en beheerders van de waterbodem aan te wijzen (gemeente(n), waterschap(pen), Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, Defensie, particulieren). Alle eigenaren en beheerders binnen het plangebied dienen bij het opstellen van een baggerplan te worden betrokken. Dit omdat voor de uiteindelijke programmering van het baggerwerk voor de komende 10 jaar, alle wateren binnen het plangebied worden meegenomen. Het is zinvol om snel met deze inventarisatie te beginnen omdat het in de praktijk vaak lastig is om dit in beeld te krijgen.


    2. Verzamelen beschikbare gegevens
    Van de wateren binnen het plangebied zijn vaak diverse gegevens beschikbaar met betrekking tot de waterbodem. Dit kunnen ondermeer gegevens zijn over de kwaliteit van de waterbodem, de hoeveelheid sediment, de aanlegdieptes en de oeverbeschoeiingen. Om na te gaan in hoeverre een gebiedsdekkend beeld van de gegevens van de waterbodems binnen het plangebied aanwezig is, dienen deze gegevens ge´nventariseerd, geordend en gevisualiseerd met GIS te worden.

    Verwerken beschikbare gegevens De inventarisatie is lastig doordat de gegevens verspreid aanwezig zijn bij de diverse betrokken partijen. De gegevens zullen uit de verschillende archieven moeten worden opgezocht.
    Bestaande gegevens omtrent de kwaliteit van de waterbodem zullen in veel gevallen moeten worden hertoetst aan de actuele normering en met het nieuwste toetsingsprogramma. Op dit moment is dit TOWABO, de opvolger van LAWABO en WaBOOS. Door vernieuwingen in de normering en toetsing kan de indeling in kwaliteitsklassen van de waterbodem namelijk zijn veranderd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de vernieuwde PAK-normering.

    Gegevens omtrent de hoeveelheid slib dienen, afhankelijk van de datering, met enige terughoudendheid te worden ge´nterpreteerd. In de eerste plaats dient uiteraard te worden nagegaan of en wanneer de watergang eventueel is gebaggerd. Daarnaast kan de hoeveelheid slib door aanwas zijn toegenomen.

    3. Aanvullend waterbodemonderzoek
    Om een (actueel) gebiedsdekkend beeld te krijgen van de waterbodems binnen het plangebied dient in de meeste gevallen aanvullend waterbodemonderzoek te worden uitgevoerd. Het aanvullend onderzoek kan bestaan uit de volgende onderdelen:
    • het bepalen van de kwaliteit van het slib;
    • het bepalen van de hoeveelheid onderhouds- en saneringsspecie;
    • het inventariseren van de beschoeiingen en de staat hiervan;
    • het inventariseren van de kunstwerken en de staat hiervan.
    Kwaliteit
    Kwaliteit van de waterbodem Bij het bepalen van de kwaliteit van het slib wordt het verkennend onderzoek conform de NVN5720 als handvat gehanteerd. In de praktijk wordt hier in veel gevallen gemotiveerd van afgeweken. Deze motivatie dient in het baggerplan te worden opgenomen, waarbij wordt aangegeven hoeveel procent van de NVN5720 is aangehouden bij de onderzoeksopzet (monsternamedichtheid, aantal analyses, etc). Het standaard analysepakket in de NVN5720 bestaat uit de volgende parameters:
    • Droge stof
    • Lutum en organische stof
    • Zware metalen
    • PAK
    • EOX
    In de praktijk wordt deze lijst met parameters soms aangevuld met stoffen als minerale olie en OCB's/PCB's. Dit met name op de verdachte locaties.

    Hoeveelheid
    Het bepalen van de hoeveelheid baggerspecie kan op verschillende manieren. De hoeveelheid kan worden ingeschat aan de hand van boorprofielen die bij de kwaliteitsbepaling worden verkregen. Hierbij wordt bij iedere boring namelijk de slibdikte vastgesteld. Door de gemiddelde slibdikte te vermenigvuldigen met het oppervlak van de watergang wordt een grove indicatie van de hoeveelheid slib verkregen. Voorwaarde hiervoor is wel dat de boringen ruimtelijk verdeeld zijn over de watergang zodat een representatief beeld van de gemiddelde slibdikte wordt verkregen.
    Dwarsraai, voorbeeld met volumeberekening Indien het gewenst is om een nauwkeuriger beeld te verkrijgen van de hoeveelheid slib kunnen peilingen worden uitgevoerd. Hierbij worden op diverse punten loodrecht op de watergang raaien uitgezet. Van iedere raai wordt op een aantal punten met bijvoorbeeld peilstokken de boven- en onderkant van de sliblaag opgemeten. De gegevens worden ten opzichte van NAP vastgelegd. Na koppeling aan de aanleg- of onderhoudsdieptes kan een uitspraak worden gedaan over de hoeveelheid slib onder en boven het onderhoudsprofiel en dus de hoeveelheid onderhoudsspecie (en saneringsspecie).

    Beschoeiingen
    Indien de betrokken partijen het onderhoud aan beschoeiingen willen koppelen aan de baggerwerken dient informatie hieromtrent te worden verzameld. Hierbij moet gedacht worden aan aspecten als:
    • lengte
    • type beschoeiing
    • materiaal
    • staat van onderhoud
    • bereikbaarheid
    • bijzonderheden
    Indien een watergang wordt gebaggerd kunnen beschoeiingen direct worden aangepakt (vernieuwd, hersteld, etc).

    Kunstwerken
    Tijdens de inventarisatie en het aanvullend onderzoek kunnen ook kunstwerken worden ge´nventariseerd. Reden hiervoor kan zijn dat inzicht dient te worden verkregen in de mate van belemmering door bruggen en duikers bij de uitvoering van baggerwerken.
    4. Opstellen lijst met baggerwerken
    Overzicht baggerwerken Op basis van de bestaande gegevens en de gegevens die in het aanvullend waterbodemonderzoek zijn verkregen worden een beeld gevormd van de kwaliteit van de waterbodems en de noodzaak tot baggeren op verschillende locaties. Baggeren kan nodig zijn wanneer slib boven het onderhoudsprofiel aanwezig is of indien sprake is van saneringsspecie.


    5. Programmering baggerwerk
    Op basis van een aantal criteria wordt een programmering van de verschillende baggerwerken opgesteld. Hierbij wordt tevens de frequentie van onderhoud aangegeven (bij onderhoudsbaggerwerken). Dit is van belang om voor de komende 10 jaar een goede inschatting te maken van de kosten die jaarlijks dienen te worden gereserveerd voor baggerwerken. Criteria die de programmering bepalen zijn bijvoorbeeld:
    • Knelpunten voor scheepvaart;
    • Aanpak rioolstelsel. Hierbij wordt de aanpak van verontreinigde waterbodems nabij (voormalige) overstorten gekoppeld aan de sanering van de overstorten en het vernieuwen van het rioolstelsel.;
    • Verontreinigde waterbodems. Wanneer sprake is van ernstige waterbodemverontreiniging is in veel gevallen sprake van saneringsnoodzaak.

    6. Opstellen baggerplan en subsidieaanvraag
    Wanneer de verschillende baggerwerken zijn geprogrammeerd wordt het baggerplan opgesteld. Voor ieder baggerwerk wordt aangegeven welke kosten (indicatie) aan het werk verbonden zijn. Ook wordt aangegeven wie verantwoordelijk is voor het werk. De verschillende baggerwerken worden op kaart gepresenteerd. Vervolgens wordt het baggerplan ingevuld in het programma DITRES van het RIZA.
    Na het opstellen van het baggerplan wordt de subsidieaanvraag ingediend bij het RIZA. Nadat het baggerplan is opgesteld kan bij het RIZA de subsidieaanvraag worden ingediend voor het opstellen van het baggerplan. Het maximale subsidiabele bedrag is door het RIZA per gemeente vastgesteld en bedraagt maximaal 50% van de kosten voor het opstellen van het baggerplan.

    Toekomst van baggerplannen
    Bij het opstellen van baggerplannen kan een aanzienlijke hoeveelheid veldwerk worden uitgevoerd, waarbij tevens informatie kan worden verkregen over bijvoorbeeld kunstwerken en beschoeiingen. Op deze wijze wordt een groter deel van het subsidiebedrag benut, omdat de kosten voor dit aanvullen onderzoek ten behoeve van het opstellen van het baggerplan gemaakt worden.


    Naast het feit dat er meer veldonderzoek kan worden uitgevoerd bestaat de mogelijkheid de verkregen gegevens in een digitaal systeem (database gekoppeld aan GIS) te voeren. Hierdoor wordt een soort waterbodeminformatiesysteem verkregen waarin al het uitgevoerde onderzoek binnen het plangebied staat en ook in de toekomst kan worden ingevuld. Op deze wijze wordt de inventarisatie van bestaande gegevens optimaal gebruikt.



    auteur: Matthijs Timmer | publicatiedatum: 30-06-2001

  • Pagina
    print versie

    Laatste nieuws
    Sanering bodem Ketelmeer-West
    Baggerwerkzaamheden in grachten Zwartsluis
    Waterschap pakt Nunbeek aan
    Sdu uitgvers publiceert Praktijkboek Waterbodem
    MWH lanceert het Handboek Waterbodem
    Sint kan weer vlot en veilig door Groningse grachten varen!
    Aangepast TOWABO verwacht in juli en september 2008
    Baggerslib in tube direct bruikbaar als oeverbeschoeiing
    Besluit bodemkwaliteit per 1 juli volledig van kracht
    Grachten en vaarten in Sneek weer schoon

    Software
    ASAP Utilities (Excel)
    BOKS
    BoorManager
    Towabo/Bever

    Nieuws te melden?
    Heeft uw bedrijf nieuws te melden en wilt u in aanmerking komen voor publicatie op waterbodem.nl? Stuur dan uw nieuws, productnieuws of persbericht naar de redactie ....



    realisatie website en online marketing:
    eGate Internet Solutions


    redactie:
    Merijn Bolkestein
    Bastien Mensink