Toetsen van waterbodem-analyseresultaten aan de NW4
Towabo

Afgelopen juli is Towabo, de opvolger van WaBOOS/LAWABO door het RIZA opgeleverd. Dit is het programma dat nu gebruikt dient te worden voor het toetsen van waterbodems. In onze persberichten leest u meer over Towabo.
Het programma is aan te vragen via de iBever website: http://www.ibever.nl

Hieronder leest u algemene informatie over het toetsen, zoals dat met WaBOOS ging.

Inleiding

Voor het toetsen van waterbodem-monsters aan de normen uit de Vierde Nota waterhuishouding, wordt veelal gebruik gemaakt van het door het RIZA ontwikkelde programma WaBOOS (vroeger LAWABO).
Monstergegevens (omschrijving, X- en Y-coordinaat, analyseresultaten, etc.) kunnen hier eenvoudig handmatig worden ingevoerd. Bovendien leveren de meeste laboratoria en adviesbureaus de gegevens op verzoek digitaal als WaBOOS-bestand aan.
Naast het gebruik WaBOOS voor het toetsen van de analyseresultaten, gebruiken veel waterbeheerders het programma ook voor het beheren van de kwaliteitsgegevens.

WaBOOS: Waterbodem BeOordelend Ondersteunend Systeem

Het Waterbodem beoordelings ondersteunend systeem WABOOS biedt de waterbeheerder hulp bij het beoordelen van gegevens over de chemische kwaliteit van verontreinigde waterbodems. Binnen het pakket kunnen meetgegevens opgeslagen worden en kunnen de kwaliteitsgegevens getoetst worden aan de op dit moment van toepassing zijnde normen. De toetsresultaten kunnen in de vorm van tabellarische tekstbestanden worden gepresenteerd. Ook kunnen toetsresultaten in de vorm van een database worden opgevraagd.

De huidige versie 0.8 is de laatste versie in een serie die vanaf het eind van de 80-er jaren, eerst onder de naam LAWABO en daarna, als Windows versie, onder de naam WABOOS is uitgebracht. Vanaf medio 2001 zal de mogelijkheid tot toetsen van de waterbodemkwaliteit als aparte waterbodemmodule binnen het pakket BEVER worden ondergebracht. Als naam voor die module is TOWABO gekozen.
Voorbeel van het menu van WaBOOS
Versie 0.8 dient als overbrugging tussen eerdere versies en de nieuwe ontwikkelingen die binnen het project TOWABO plaatsvinden. Om die reden is vooral gelet op het laten aansluiten van de toetsfunctionaliteit op de vigerende normstelling, zoals die op 1 januari 2001 van kracht is.
Voor formele verantwoording van beslissingen moet teruggegrepen worden op de officieel gepubliceerde regelgeving, WABOOS heeft als zodanig geen formele status. Binnen WABOOS is de regelgeving zo goed mogelijk vertaald, maar op een aantal punten was interpretatie noodzakelijk. De keuzes die binnen WABOOS zijn gemaakt zijn in deze handleiding aangegeven, maar afhankelijk van de situatie zijn soms ook andere keuzes mogelijk. De gebruiker van het pakket blijft te allen tijde zelf verantwoordelijk voor de beslissingen die gemaakt worden op basis van beoordelingsresultaten.

De gebruiksvriendelijkheid heeft geen specifieke aandacht gekregen en is vergelijkbaar gebleven met eerdere versies. Ook in deze versie blijft het risico op onverwachte fouten bestaan. Gezien de veelheid van regels is niet uit te sluiten dat bij het testen een onderdeel buiten beeld is gebleven.
De handleiding beperkt zich vooralsnog tot de minimaal noodzakelijk geachte informatie. Eerst wordt kort aangegeven hoe het pakket geÔnstalleerd en gebruikt kan worden. Daarna wordt in een aantal bijlagen kort ingegaan op specifieke aspecten zoals toetsregels, enz.

Veel gestelde vragen

Vraag 1: Is het zo dat bij toetsing van bagger aan de waterbodem de toetsregels van de grenswaarde de toetsregels van de streefwaarde (MVR/HANS) overrulen? Bijvoorbeeld: indien het totaal gehalte aan DDT's (streefwaarde = grenswaarde = 10) 10 tot 15 bedraagt is het als grond 'MVR-schoon' en als bagger 'klasse 1' (?) Bij een gehalte van 15 tot 30 is het verschil 'MVR-schoon' en 'klasse 2' (?)

Omdat dit op zich natuurlijk heel vreemd is (waarvoor stemmen we de normering immers af) en omdat het grote gevolgen kan hebben ben ik benieuwd of dit (juridisch) volledig sluitend is onderbouwd. De handleiding van Waboos 0.8 verwijst namelijk naar de Stcrt. 248 van 23/12/99. Hierin staan bij toetsing aan de streefwaarde wel de uitzonderingsregels van bijvoorbeeld overschrijding van de Tussenwaarde maar niets expliciet over eventuele gelijktijdige overschrijding van de grenswaarde (en toetsingswaarde).
Ook de CIW vermeld in 'Normen voor Waterbeheer' in bijlage 15 dat de toetsing aan 'schone grond (klasse 0)' plaats vindt via de MVR (bijlage 17) zonder te wijzen op evt. overruling door toetsing aan grenswaarden. Verder vermeld de handleiding van Waboos 0.8 dat door de gebruikte normenreeksen ook toetsing aan de streef- en interventiewaarde van de Wbb mogelijk is. En de Wbb kent geen grenswaarde.

Wat zie ik over het hoofd wat een toetsing van baggerspecie sec op de streefwaarde kan weerleggen? (de heer A. Verhoeff, Waterschap Groot Salland)

Antwoord: Som DDT/DDD/DDE klasse 1 bestaat inderdaad niet. Bij een gestandaardiseerd gehalte > 10 wordt de grenswaarde overschreden en vindt indeling in klasse 2 plaats. Voor toetsing aan het besluit en de regeling vasstelling klaase-indeling onderhoudsspecie vindt een vergelijking met de streefwaarde plaats, dus klasse 0 en maximaal 1. strcrt 248, 11/12/99. De wetgeving is op dit punt inderdaad niet afgestemd. Je kunt dus inderdaad niet toetsen aan grond/sediment volgens de circulaire streefwaarden en interventiewaarden omdat hier geen overeenstemming is.(mevrouw E.V. ten Kate van het RIZA)


Vraag 2: Als ik bij o,p-DDD een waarde groter of gelijk aan 0.01 invul wordt de productklasse voor het totaalmonster (in het bovenscherm) klasse 1. De som-DDT's blijven terecht op klasse 0 staan. Bij de productnomering zou toch alleen naar de som DDT's moeten worden gekeken? (de heer A. Verhoeff, Waterschap Groot Salland)

Antwoord: Klopt dit is aangepast plus nog een aantal wijzigingen:
Bij deze nogmaals twee nieuwe bestanden ter vervanging van de bestanden NW4_kwd.dbf en Nw4_prod.dbf onder de directorie Law_sys. De veranderingen betreffen voornamelijk geconstateerde fouten in de normenreeksen. Bij het bestand Nw4_kwd.dbf betrof dit de parameter tetrachlooretheen.
Bij het bestand Nw4_prod.dbf de parameter (nogmaals) EOX, a-endosulfan, pentachloorbenzeen, hexachloorbenzeen, alfa-HCH, hexachloorbutadiŽn, azinfos-methyl, PCB 101. Tevens betreft nog een wijziging voor de toetsing bij DDT verbindingen. Bij de toetsing aan de produktnormen werden ook de aparte verbindingen DDT,DDD en DDE verbindingen getoetst. Dit is nu hersteld en alleen de som DDT/DDD/DDE wordt nu getoetst. (mevrouw E.V. ten Kate van het RIZA)


Opmerkingen ten aanzien van NW4 toetsingen in WaBOOS 0.7

Fout in WaBOOS 0.7 bij PAK beoordeling
Reeds enige tijd was bekend dat er in de toetsingssytematiek voor waterbodems een onvolkomenheid zat. In de vierde nota waterhuishouding (NW4) wordt in de toelichtende teksten bij de normen namelijk gesteld dat individuele PAK-waarden NIET meetellen bij het bepalen van het eindoordeel van de baggerspecie, maar dit is op nogal onduidelijke wijze geformuleerd. In de toetsingssoftware van WaBOOS 0.7 tellen individuele PAKs echter WEL mee. Dit levert onduidelijkheden op wanneer alle parameters (incl som 10 PAK) klasse 0 of 1 opleveren, maar individuele PAKs klasse 2. Het eindoordeel in WaBOOS geeft dan klasse 2. Recent overleg met het RIZA hierover heeft eenduidig opgeleverd dat in dergelijke gevallen het eindoordeel NIET klasse 2 is, maar klasse 0 of 1, afhankelijk van de klasse-indeling van de andere onderzochte stoffen. In de rapportage over het onderzoek moet hieraan dus expliciet aandacht worden besteed. Het bepalen van het werkelijke eindoordeel in zulke gevallen kent echter nog een paar valkuilen die niet in een paar woorden uit te leggen zijn. In de nieuwe WaBOOS versie die over een aantal weken/maanden uitkomt zal dit verholpen zijn. (bron: Andries Krijgsman, Witteveen+Bos)



auteur: Bastien Mensink | publicatiedatum: 28-02-2002


Waterbodem.nl deskundig en actueel op het gebied van waterbodems en baggerspecie.