waterbodem.nl, alles op het gebied van waterbodem, onderzoek, beleid, onderhoud, baggerwerkzaamheden, verwerkingstechnieken, toepassingsmogelijkheden baggerspecie, storten, depots, automatisering, Grote schoonmaak in de delta

Nieuws
alle berichten
algemeen
baggeren
beleid
depots
kwaliteit
meten en analyseren
normering
protesten en acties
risico's
verwerking

Artikelen
baggerplannen
beleid
NVN5720
probleemstoffen
protocollen
toetsing
veldonderzoek
verwerking

Literatuur
Nieuwsbrieven
Publicaties

Handig
begrippenlijst
afkortingen
klasse-indeling
agenda
normen
vacatures
links

Informatie
colofon
contact





2000-2018 : Wegens tijdgebrek is de info niet overal meer actueel
Grote schoonmaak in de delta
Zoveel giftige bagger dat je er vijfduizend sportvelden een meter mee kunt ophogen. Dat ligt er in het Hollandsch Diep en het Haringvliet. Veertig miljoen kubieke meter als erfenis van morsige groei uit de jaren '70. Rijkswaterstaat gaat een deel opruimen en de rest afdekken. Dat betekent dat er de komende twintig jaar baggerschepen, pompen, bakken en buizen op Hollandsch Diep en Haringvliet zullen liggen. Een megaoperatie want er moet tien miljoen kuub weggehaald worden. Kosten: 200 miljoen euro.

Op een zonnige zomerdag lijkt het zo mooi en ontspannen. Witte zeilen, motorboten, binnenvaart op Hollandsch Diep en Haringvliet. Raar idee dat ze varen op een vuilnisbelt. Toch, die ligt daar, onzichtbaar, onder water.
Je kunt het water eutroof (overbemest) noemen. Of 'overschrijding van de interventiewaarden', zoals in de officiële nota's, maar dat zijn verbale bloemen op een mesthoop. Want dat is het daar beneden. En nog een knap giftige mesthoop ook. Soms ligt het een paar centimeter dik, op andere plaatsen is het een laag van meters: de gemorste resten van de welvaartsgroei uit de jaren '70. Toen niet afval maar milieu nog een vies woord was.

Giftig baggerslib in de delta?

Er is veel over gesproken. Er zijn nota's over volgeschreven. Al in 1985 begonnen de eerste studies die oplossingen moesten bieden. Na veel overleg, info-avonden, Powerpointpresentaties en een geoliede, bezwaar onderscheppende informatiecampagne in de regio is het zover dat het echte werk kan beginnen.
Maar hoe komt die giftige rommel bij ons op de stoep?
Dat is een verhaal van een halve eeuw geleden. Van onze vieze voorouders, zou je bijna kunnen zeggen. Toen er nog geen dammen in de zuidwestelijke zeegaten zaten, spoelde de verontreiniging, begonnen in de jaren '50, nog allemaal redelijk door, richting Noordzee.
Terwijl Rijn en Maas zich ontwikkelden tot de riolen van Noord-West-Europa, bouwden de ingenieurs van Rijkswaterstaat, onder applaus van het trotse vaderland en van de internationale gemeenschap, niet alleen de beste bescherming tegen de zee, maar ook de duurste bezinkput ooit.

Negatief

De Deltawerken hebben een belangrijke negatieve invloed gehad op het karakter van Haringvliet en Hollandsch Diep. De bouw van de Grevelingendam (1964), de Volkerakdam (1969) en de Haringvlietdam (1969) verbrak de verbinding met de Noordzee. Het getij en de hoge stroomsnelheden in de geulen verdwenen, waardoor het natuurlijke evenwicht uit balans raakte.
De natuurlijke plantengroei degradeerde van spindotter en lepelblad naar harig wilgenroosje en grote brandnetel. Geulen slibden vol met zand dat door de rivieren werd aangevoerd. Sedimenthonger noemt Rijkswaterstaat dat. Die slibhonger wordt gevoed door Rijn en Maas in een verhouding van 7:3. Het gevolg is dat de diepere delen van het Hollandsch Diep vrijwel volledig zijn opgevuld.
De rivieren deponeerden de verontreiniging die in het Ruhrgebied en van Belgische en Franse industrie werden geproduceerd in de vuile mond van de delta. In totaal loosden Rijn en Maas in het verleden 125 miljoen kubieke meter ernstig verontreinigd slib in het Benedenrivierengebied.

Bezinkput

De aanvoer van zware metalen als cadmium, zink, kwik, koper en van pcb's bereikte rond 1970 een hoogtepunt. In die tijd heetten Haringvliet en Hollandsch Diep de bezinkput van West-Europa.
In een aantal geulen is een sliblaag gegroeid van soms wel acht meter dik is. In de eerste opvangbak, het Hollandsch Diep, komt er nu gemiddeld elk jaar drie centimeter schoner slib bij, in het Haringvliet één centimeter.
Rijkswaterstaat heeft altijd gezegd dat de giftige bagger geen gevaar voor de volksgezondheid oplevert. Niet direct, al is het beter om geen vis uit het Hollandsch Diep te eten. Een citaat uit de Saneringsvisie Haringvliet en Hollandsch Diep-West: "Voor delen van Hollandsch Diep-West is geconcludeerd dat hoge gehalten pcb's in vis wel humane risico's veroorzaken bij dagelijkse consumptie."
Volgens Rijkswaterstaat zijn de giftige stoffen wel een gevaar voor de natuur. Ir. Joan Mertodirjo van de directie Zuid-Holland van Rijkswaterstaat: "In grote delen van het Haringvliet is sprake van aantoonbare verontreiniging van organismen en doorvergiftiging in voedselketens. Ook in het Hollandsch Diep zijn ernstige effecten op de bodemgemeenschap aangetroffen. Visetende vogels verzamelen niet-afbreekbare giftige stoffen als cadmium in hun lijf. Het gehalte aan zware metalen in paling is erg hoog. Dus is er een risico voor de natuur."

Afdekking

Het risico noodzaakt tot maatregelen. Dat betekent saneren. En saneren kan op verschillende manieren: de giftige bagger weghalen of de boel afdekken. Rijkswaterstaat heeft, ook vanwege de kosten, gekozen voor een combinatie van die twee. Dat Hollandsch Diep en Haringvliet zelf een handje helpen bij het saneren door de aanvoer van nieuw schoon slib op de oude vervuilde lagen, speelt geen rol. De natuurlijke afdekking gaat te langzaam. In ieder geval niet snel genoeg om de milieurisico's binnen de vereiste tien jaar voldoende te verminderen.
Wat kost de gigantische saneringsoperatie? Het verwijderen van 1 kubieke meter giftige baggerspecie komt op 15 euro. Afdekken van 1 kuub giftige bagger kost gemiddeld 4 euro. Totale kosten 200 miljoen euro.
Rijkswaterstaat verwacht dat er 10 miljoen kuub bagger daadwerkelijk moet worden weggehaald. Om transportkosten te besparen wordt het zo dichtbij mogelijk opgeslagen. Dat betekent dat er in het Hollandsch Diep een extra opslagdepot wordt aangelegd.
Het komt westelijk van de Sassenplaat, een eilandje ten noorden van Shell Moerdijk. In het eindstadium zal dit omdijkte eiland als een platte pannenkoek van bagger, zo'n anderhalve meter boven water uitsteken. Tegelijkertijd maakt Rijkswaterstaat hier van een vloek een zegen, want de bouw van het depot wordt gecombineerd met de aanleg van een nieuw natuurgebied. Bij de bouw van het depot komt er 2 miljoen kuub schone grond vrij, die weer zal worden gebruikt om verontreinigde bodem af te dekken.
Het gebruik van een bestaand onderwater depot, de Put van Cromstrijen aan de noordkant van het Hollandsch Diep, tegenover Willemstad, zal worden uitgebreid.

Verbranden

Volgens de Vereniging Milieudefensie koopt Nederland met het 'eeuwigdurend' opslaan van vervuild slib het eigen vuile verleden wel erg gemakkelijk en goedkoop af. De organisatie pleitte in het verleden herhaaldelijk voor een andere, meer duurzame en definitieve, maar ook duurdere oplossing: verbranden bij temperaturen tot 1150 graden, waardoor veel giftige stoffen verdwijnen en de rest wordt opgeslagen in korrels die bij asfalteringswerk kunnen worden hergebruikt.
De aanbesteding van de aanleg van het depot en saneren van een deel van het Hollandsch Diep-West vindt in de eerste helft van 2004 plaats. Joan Mertodirjo: "In die eerste fase gaat het niet alleen om baggeren, maar ook om het afdekken van 5 miljoen kubieke meter vuile bodems met een laag schone grond van dertig tot zeventig centimeter."
Volgens haar collega ir. Peter van Zundert zal de beroeps- en pleziervaart weinig hinder ondervinden: "De vaargeul is daar vijfhonderd meter breed. Je kunt er gemakkelijk passeren. Je zult er wel eens bakken zien varen of iets zien spuiten, maar hinder, nee."
Na het Hollandsch Diep komt het Haringvliet aan de beurt. Joan Mertodirjo: "Ook daar moet een nieuw, gezonder natuurlijk evenwicht ontstaan. Op ondiepere delen moet het slib eruit en bij de diepe delen wordt het afgedekt. Zo helpen we de natuur, die ook al slib aanvoert, een handje."
Terwijl de schoonmaak van Hollandsch Diep en Haringvliet volgend jaar begint, wordt nieuwe, soortgelijke operaties voorbereid. Voor de Amer, Bergsche Maas en Brabantse Biesbosch bijvoorbeeld. Daar begint volgend jaar een 'inventarisatie van het probleem'. Nadien gaat de 'stofzuiger' van Rijkswaterstaat hogerop de Maas, richting Heusden.
Joan Mertodirjo: "Dat spul laten liggen, kan niet, dus zit er niks anders op dan een grote schoonmaak."

(door Paul de Schipper)


datum: 19 juli 2003 | bron: BN/DeStem |  rubriek: baggeren

Pagina
print versie

Laatste nieuws
Sanering bodem Ketelmeer-West
Baggerwerkzaamheden in grachten Zwartsluis
Waterschap pakt Nunbeek aan
Sdu uitgvers publiceert Praktijkboek Waterbodem
MWH lanceert het Handboek Waterbodem
Sint kan weer vlot en veilig door Groningse grachten varen!
Aangepast TOWABO verwacht in juli en september 2008
Baggerslib in tube direct bruikbaar als oeverbeschoeiing
Besluit bodemkwaliteit per 1 juli volledig van kracht
Grachten en vaarten in Sneek weer schoon

Software
ASAP Utilities (Excel)
BOKS
BoorManager
Towabo/Bever

Nieuws te melden?
Heeft uw bedrijf nieuws te melden en wilt u in aanmerking komen voor publicatie op waterbodem.nl? Stuur dan uw nieuws, productnieuws of persbericht naar de redactie ....



realisatie website en online marketing:
eGate Internet Solutions


redactie:
Merijn Bolkestein
Bastien Mensink