waterbodem.nl, alles op het gebied van waterbodem, onderzoek, beleid, onderhoud, baggerwerkzaamheden, verwerkingstechnieken, toepassingsmogelijkheden baggerspecie, storten, depots, automatisering, De tol van achterstallig onderhoud

Nieuws
alle berichten
algemeen
baggeren
beleid
depots
kwaliteit
meten en analyseren
normering
protesten en acties
risico's
verwerking

Artikelen
baggerplannen
beleid
NVN5720
probleemstoffen
protocollen
toetsing
veldonderzoek
verwerking

Literatuur
Nieuwsbrieven
Publicaties

Handig
begrippenlijst
afkortingen
klasse-indeling
agenda
normen
vacatures
links

Informatie
colofon
contact





2000-2018 : Wegens tijdgebrek is de info niet overal meer actueel
De tol van achterstallig onderhoud
Lekkende riolen, dichtslibbende vaarwegen, hobbelige fietspaden en doorzakkende dijken. Nederland laat zijn onderhoud versloffen. "Het is allemaal houtje-touwtje." De levensduur van huizen en wegen is sterk afgenomen. Oplappen kan niet meer. Ondertussen wordt de rekening alleen maar hoger.


Bulkschepen in de file op de Maas. Bij de sluizen van Sambeek en Belfeld ervaren boze scheepslui wat treinreizigers al jaren gelaten ondergaan: vertragingen door gebrekkig onderhoud. De sluizen werken op halve kracht. Sinds begin juni blijft een deel van de deuren dicht. Op de bodem van de rivier ligt te veel bagger om ze nog open te duwen.
Het blijft niet bij vertragingen: "Bij de Beatrixsluizen in Vreeswijk vallen de betonstukken van de torens. Geváárlijk is dat! Wij varen er met onze schepen onderdoor," briest Kees de Vries, directeur van schippersvereniging de Koninklijke Schuttevaer. De vereniging heeft bij Rijkswaterstaat aan de bel getrokken om een vangnet over het water te krijgen, maar dat hangt er nog steeds niet.
De schippers en treinreizigers, maar zij niet alleen, zijn slachtoffers van een sluipende ontwikkeling: Nederland laat zijn onderhoud versloffen. Van fietspaden tot vaarwegen, van huurwoningen tot stoplichten en riolen, het takelt af.


Sexy


De korte termijn zegeviert in de politiek. "Voor onderhoud kunnen geen lintjes worden doorgeknipt," sombert de Fietsersbond. "Het riool laat zich wegdrukken," ziet de directeur van stichting Rioned, kenniscentrum en overlegclub over rioleringen. "Onderhoud is niet sexy, je scoort er niet mee," verklaart H. Roos, hoogleraar logistiek management aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. "Gemeenten en het Rijk kiezen liever voor de aanleg van een nieuwe Vinex-wijk, dan voor een investering in bijvoorbeeld rioolonderhoud."
Roos heeft met een groep studenten bekeken hoe goed Nederland onderhouden is en is zich een ongeluk geschrokken van de uitkomsten. "Historische binnensteden worden uitgeleefd door horecaondernemingen die de panden niet onderhouden, de autowegen en het spoor takelen af en ook bij water, elektriciteit en de riolen zijn de achterstanden beduidend aan het worden," somt hij op. "We zouden een nationaal debat moeten hebben over de vraag of Nederland zichzelf zo mag opeten."
Als dieperliggende oorzaak van een groot deel van het achterstallig onderhoud ziet Roos het verdwijnen van de landbouw uit Nederland. "We delen het land op in kleinere percelen. Daar ligt veel meer op en onder dan vroeger. Een boer had belang bij het onderhoud, want die moest zijn oogst van zijn land hebben, maar nu voelt niemand die verantwoordelijkheid meer."
Kon het onderhoud maar eens een vuist maken richting Binnenhof, verzucht Roos. "Maar dat kan alleen bij incidenten, zoals gasontploffingen, branden in cafés en dijkdoorbraken."
Een ramp maakt zichtbaar wat zich onder de oppervlakte sluipenderwijs voltrekt. Sinds de dijkdoorbraken en -verzakkingen bij Wilnis en Rotterdam maken de waterschappen plots werk van het controleren van de 14.000 kilometer regionale dijken. Overal zijn inspecteurs en dijkdeskundigen op pad gestuurd om de toestand van de waterweringen te onderzoeken. Ze hebben te lijden onder achterstallig onderhoud, maar hoe erg het precies is, is nog niet duidelijk. Wel staat volgens de Unie van Waterschappen al vast dat honderden miljoenen euro's nodig zijn om de achterstand in te lopen.


Bovenleiding


Bij het bedrijf ProRail, verantwoordelijk voor het onderhoud van de railinfrastructuur, zijn vorig jaar drie scenario's gemaakt. Scenario 2 heette Huis op orde, scenario 3 Niet verder afglijden. "Voor het magerste scenario hadden we vorig jaar acht- tot negenhonderd miljoen euro nodig," zegt een woordvoerder. "Dat hebben we lang niet allemaal gekregen. Het niet-afglijden is dus niet gelukt." Treinreizigers voelen aan den lijve wat dat betekent. "Deze trein rijdt niet in verband met een kapotte bovenleiding," klinkt het dagelijks op menig perron.
Marco Hoogendijk en Harold Smit van rioolreinigingsbedrijf Gebr. Van Vliet in Gouda draaien naast een open rioolput in Haastrecht een shaggie. In het gat aan hun voeten komen de rafelige uiteinden van twee grote rioolbuizen en een huisaansluiting bij elkaar. Na de hogedrukspuit gaat een camera op wieltjes de buizen in. Met een slurpend geluid wordt de drab door een dikke slang omhoog gezogen om de buis droog te maken voor de camera.
De huisaansluiting loopt vanaf het punt waar hij de put inkomt schuin naar beneden terug naar het huis. Toen dat gebouwd werd was dat andersom, toen dreven de drollen vanzelf naar beneden de put in. De dalende veenbodem heeft die situatie omgedraaid. Als het hoogteverschil te groot wordt komt er een knik in de buis en blijft het afvalwater erin hangen.
De mannen zijn aan het werk in de wijk Hofkamp in Haastrecht. Ruime bungalows uit de jaren zestig liggen er naast jaren-vijftig rijtjeshuizen. Keurige tuintjes en aangeveegde stoepjes: alles lijkt in orde. Maar ondergronds laat zo'n wijk vaak een heel ander gezicht zien, weten de rioolwerkers. Riolen van naoorlogse wijken en van veengebieden zijn gemiddeld genomen aan het einde van hun levensduur. Grootschalige vervanging of renovatie is nodig, maar de meeste gemeenten maken daartoe nog geen aanstalten, zo blijkt uit gegevens van de stichting Rioned.


Rapport


In Gouda en omgeving is het niet anders. Het onderhoud van de riolen is 'achterstallig', zegt baas Wil van Vliet. Zijn bedrijf mag aan de slag als er klachten van omwonenden zijn of als het écht niet anders kan. Lekkende buizen worden opgelapt, niet vervangen. "Dat zal in deze wijk ook wel zo zijn. Dan kijken we nu of de gaten groter zijn geworden." En dan? "Dan krijgt de gemeente een rapport waar dat allemaal keurig instaat." Van Vliet haalt er gelaten zijn schouders over op.
"Het is allemaal een kwestie van geld, hé," zegt hij. Een hand komt omhoog uit de zak van zijn spijkerbroek. De duim wrijft veelbetekenend over de wijsvinger. "Vroeger zagen we iedere vijf jaar elk riool van Gouda en omgeving. Nu misschien eens in de zeven jaar." Hij buigt vertrouwelijk voorover. "En tegenwoordig is het dan vaak wél reinigen, maar niet inspecteren."
Is die houding erg? "Ja", zegt de stichting Natuur en Milieu. Ongezuiverd afvalwater lekt uit riolen en vervuilt de grond. Verstopte riolen zorgen voor extra overstort van ongezuiverd afvalwater in het oppervlaktewater. De stichting trok jaren geleden al aan de bel met een rapport over de milieuschade. "Ja", zegt ook de directeur van de stichting Rioned. "Als je het heel bont maakt stort de boel in. Dan kan het vuile water uit de huizen niet meer weg."
De camera kruipt door de rioolbuis. Met de draaiende camerakop wordt vanuit de wagen op de voegen ingezoomd. Waar twee buizen op elkaar aansluiten zijn bruine plekken te zien. Het duidt op binnensijpelend grondwater, maar er zijn geen grote gaten. Een kronkelende onderbreking van het beton leidt naar de plek waar een huisaansluiting het riool in komt. "Scheur, niet openstaand", is de geruststellende tekst in het rapport voor de gemeente. De camera wordt weer uit de put getakeld. Nog een paar kilometer te gaan.
"We zijn geen ontwikkelingsland," zegt Hugo Gastkemper, directeur van de stichting Rioned. "Maar het gaat er om dat we de welvaart die we nu hebben, willen houden. En dat vergt investeringen die ik nu niet zie. De achterstanden lopen op." Een paar jaar uitstel is geen ramp. "Maar als dat jaar na jaar na jaar zo is zakken we er letterlijk doorheen. En plotseling vervangen is een stuk duurder dan onderhouden."
Diezelfde rekensom geldt voor de autowegen en de scheepvaart: uitstel van onderhoud leidt tot ongelukken en tot hogere rekeningen. Toch is Rijkswaterstaat begin dit jaar uit geldgebrek abrupt met veel onderhoud gestopt. Contracten zijn opengebroken of afgekocht en nieuwe onderhoudsklussen worden niet aanbesteed, melden belangenorganisaties en aannemers.
Dom, vindt De Vries van schippersvereniging Schuttevaer de houding van de overheid. "Dit houden we natuurlijk niet vol." Dat bezuinigen nodig is bestrijdt niemand. Maar, zegt De Vries: "Het lijkt erop dat overheden massaal de slechte economische situatie als argument gebruiken om overal een rem op te zetten. Zo erg heb ik het in twintig jaar nog niet meegemaakt. Er wordt niet gebaggerd en als iets vervangen moet worden is de eerste reactie 'geen geld'. Het is allemaal houtje-touwtje. Straks krijg je geweldig hoge kosten om de boel weer aan de gang te krijgen. De rekening wordt alleen maar hoger."
Die rekening wordt ook indirect gepresenteerd, constateert De Vries. De vaarten worden door de laag bagger die blijft liggen minder diep. Het gaat volgens De Vries om een diepteverschil van tien tot twintig centimeter. Schepen kunnen daardoor minder zwaar beladen worden. "Daardoor zijn we nú al minder concurrerend geworden, als land én als sector ten opzichte van het wegvervoer." De centimeters verschil zijn 'tienduizenden tonnen per week die verdeeld moeten worden over extra schepen.'
De ernst van de achterstanden lijkt inmiddels ook tot het Binnenhof doorgedrongen. Verkeersminister Karla Peijs beloofde deze week dat ze op Prinsjesdag met extra geld komt voor onderhoud van wegen en vaarwegen. De Vries is blij met die toezegging, maar 'verwacht op korte termijn nog geen verbetering'.


Boomwortels


Plotseling vloog hij door de lucht. Piet van Tol weet nog hoe hij twee jaar geleden nietsvermoedend naar zijn werk in Leidschendam fietste toen hij gelanceerd werd. "Ik verloor de macht over het stuur en landde tegen een boom." In het ziekenhuis werden een ingeklapte long en een gekneusde nier geconstateerd. Hij had niet gezien hoe een boomwortel het asfalt omhoog had geduwd en zo een schansje had gemaakt.
Van Tol ziet om zich heen voortdurend kans op nieuwe ongelukken: "Het is bar en boos met de kwaliteit van het wegdek. Zeker nu. Door de droogte liggen tegels los en scheef. Dan licht je met je voorwiel een tegel op en kom je er met je achterwiel tegenaan."
"Slechte fietspaden leiden tot meer ongelukken," zegt Piet van der Linden van de Fietsersbond. "Niet alleen door opstaande tegels, maar ook doordat een fietser minder aandacht kan hebben voor bijvoorbeeld de verkeerssituatie op een kruispunt als hij tegelijk de slechte delen in het wegdek moet ontwijken." De bond controleert met een 'meetfiets' de 'fietsvriendelijkheid' van gemeenten. Inmiddels zijn er 115 langs de meetlat gelegd. Het wegdek van Leidschendam scoort slecht. De gemeente staat onderaan bij de laagste 25.
Deze week is Bussum aan de beurt. Michel Post van de Fietsersbond zwoegt voorovergebogen op de meetfiets over het wegdek van de Gooise gemeente. Op zijn stuur en bagagedrager zijn grote gele koffers gebouwd. In de voorste zit een camera waarmee op beeld wordt vastgelegd waar hij rijdt. Onder de stang hangt een apparaat om trillingen te meten. Een kronkelige grafiek in het beeldscherm van de laptop in de achterste koffer laat zien hoe het wegdek erbij ligt: hobbelig en bobbelig.


Lappendeken


De fietsende onderzoeker doet geen moeite om hoogliggende putdeksels en diepe kuilen te ontwijken. Veel trillingen leiden tot een negatief rapportcijfer, legt Post uit. "Het is vermoeiender, zowel voor het lichaam als mentaal. En het fietst zwaarder."
In het centrum van de gemeente ligt om de zoveel meter een ander soort wegdek. Wie zoals Michel Post zijn blik op de grond gericht houdt, ziet een lappendeken van materialen en kleuren met ingezette stukken onder zich voorbij schieten. Langs de randen doet het asfalt denken aan gebarsten keramiek. Tussen de klinkers op de smallere weggetjes piept het onkruid omhoog.
Michels collega Piet van der Linden: "Het is duidelijk dat het onderhoud van fietspaden bij veel gemeenten al jaren op de laatste plaats staat. Een onderhoudsplan is er vaak niet. Gemeenten reageren op meldingen als er iets echt mis is." Dat geldt overigens niet alleen het wegdek. "Ook verkeerslichten zijn vaak slecht onderhouden," verzucht Van der Linden. "Daar is dan geen tijd voor. Binnen de gemeentelijke diensten zijn het restjes."
"We gaan in Nederland van voorkomen naar genezen," concludeert prof. Roos van de Erasmus Universiteit. De infrastructuur wordt opgelapt, niet bijgehouden. Langzaam, maar steeds sneller wordt dat zichtbaar. De levensduur van wegen en huizen neemt af, waardoor ze eerder aftakelen. Roos: "Vroeger legde je een asfaltweg voor vijftig jaar, nu voor tien. Door het intensieve gebruik moet het asfalt veel eerder worden vervangen. Huizen bouwen we niet meer voor driehonderd jaar, nee, na vijftig jaar zijn ze op."
Zijn boodschap heeft het tij niet mee. Het milieu krijgt steeds minder aandacht en de overheid is fors aan het bezuinigen. "Die bezuinigingswoede slaat snel toe in onderhoudsbudgetten. Ik zie het om me heen. Nederland wordt een uitgeleefd land. We eten het op."


datum: 13 september 2003 | bron: BN/DeStem |  rubriek: beleid

Pagina
print versie

Laatste nieuws
Sanering bodem Ketelmeer-West
Baggerwerkzaamheden in grachten Zwartsluis
Waterschap pakt Nunbeek aan
Sdu uitgvers publiceert Praktijkboek Waterbodem
MWH lanceert het Handboek Waterbodem
Sint kan weer vlot en veilig door Groningse grachten varen!
Aangepast TOWABO verwacht in juli en september 2008
Baggerslib in tube direct bruikbaar als oeverbeschoeiing
Besluit bodemkwaliteit per 1 juli volledig van kracht
Grachten en vaarten in Sneek weer schoon

Software
ASAP Utilities (Excel)
BOKS
BoorManager
Towabo/Bever

Nieuws te melden?
Heeft uw bedrijf nieuws te melden en wilt u in aanmerking komen voor publicatie op waterbodem.nl? Stuur dan uw nieuws, productnieuws of persbericht naar de redactie ....



realisatie website en online marketing:
eGate Internet Solutions


redactie:
Merijn Bolkestein
Bastien Mensink